Faşizmin İtalya'daki yükselişiyle yenilen ve umutsuzluğa düşen fakat "yeniden diriliş" deviniminin bir parçası olan, sürgündeki sosyalistler, yavaş yavaş Fransa'da ve başka yerlerde organize olmaya başladılar. Sürgünün zorluklarının üstesinden gelerek, ileriki yaşlarında ve uluslararası saygı ve itibar gören sosyalist liderler, hızla türeyen antifaşist gruplara yön göstermiş oldu. Tarihinden ötürü ve ülkeleri İtalya'da periyotlarla ülkeyi ezen tepki dalgalarından bir kaçış olarak buraya sıklıkla iltica etmelerinden ötürü, Fransa antifaşist mücadelenin merkezi oldu. Faşist dikta tarafından kapatılan İtalyan partilerin örgütlenmesi için elverişli ortamı da Fransa'da yaşayan ve sayıları milyona ulaşan İtalyan nüfusu sağlıyordu. İki sosyalist parti; Komünist Parti, Genel İşçi Konfederasyonu, İnsan Haklarının Savunması için İtalyan Birliği, ve daha sonra, Giustizia e Libertá karar merkezlerini, yayın organlarını Fransa'nın başkentinde kurup, uluslararası etkinliklerinin koordinasyonunu ve fikirlerinin yaygınlaşmasını buradan sağladılar.
İtalyan solunu karakterize eden ayrılıklar sürgünde de devam etti, fakat bu defa bu bölünmüşlüğün faşizme set çekme gücünü zayıflattığı gerçeği geleneksel görüş ayrılıklarını arkaplanda bıraktı. İtalyan Halk Partisi (PPI) ve İtalyan Komünist Partisi (PCd'I) bu uzlaşmanın dışında kaldı. Polemikler sürdü fakat yalnızca bir ölçüde birlik olunursa Mussolini'ye karşı antifaşist mücadele yapılabileceğinin farkına varıldı.
1927'de, bu uzlaşı "Concentrazione Antifascista" oluşumunu meydana getirdi. Bu oluşum üye grupların politik ve ideolojik etkinliklerinin koordinasyonunu sağlıyordu. Birlik, sürgündeki bütün büyük İtalyan organizasyonlarını biraraya getirmişti, komünistler hariç. Komünistler 'sosyal faşist' diye adlandırdıkları eski, sosyalist yoldaşlarına karşı çıkıyorlardı.
Faşizmle mücadele konusunda çarpışan fikirleriyle birbiriyle alakasız bireylerin meydana getirdiği, yeterli fiziksel manadan yoksun, yeraltı mücadelesi için iyi hazırlanmamış Concentrazione, buna rağmen İtalyanların antifaşist mücadelesine önemli katkı sundu. Savaş öncesinin prestijli sosyalistleri Filippo Turati ve Claudio Treves Concentrazione'ye önderlik etti; aktivist Pietro Nenni de sekreterlik görevini üstlendi. Onların çabaları doğrultusunda, İtalyan antifaşist mücadelesi uluslararası karakterini güçlendirerek, dünyayı İtalyan faşizminin uluslarüstü tehlikeli doğasına karşı uyardı; ki hala dünyanın geri kalanı tarafından yerel bir mesele olarak algılanıyordu.
Cömert, sessiz, kızıl saçlı Turinli sosyalist ve eski parlamento lideri Claudio Treves, Concentrazione'nin haftalık gazetesi La Libertá'yı yayınladı. Yetenekli bir gazeteci ve eski Avanti! editörü olan Treves, faşizmin suçlarını titizlikle belgedi ve demokrasiyi, liberalizmi ve uluslararası faşizme karşı Avrupa'nın birliğini savundu. La Libertá Savoy monarşisini kınayarak, faşizmin yerleşmesinde III. Victor Emmanuel'i sorumlu tutuyor ve gelecekte özgür İtalya'nın restorasyonunda işçi sınıfının rolü ve sosyalizmin gelişiyle ilgili yayınlar yapıyordu. Antifaşist basının bir üyesine göre, La Libertá "1943-1945 yıllarında Direniş sırasında yeraltı basını ve faşizme karşı partiler arası işbirliği altyapısının oluşmasına öncülük etti."
Birliğin manevi lideri, İtalyan Sosyalist Partisi'nin kurucusu Filippo Turati'ydi. Faşizme karşı savaşta rehberlik ederek, genç nesli hareketlendirdi. Bu süreçte bütün kurduğu yaşantının çöktüğüne şahitlik ederken, manevi oğlu Giacomo Matteotti'nin katlini, ve hayat arkadaşı Anna Kuliscioff'un kaybını yaşadı.
Turati'nin faşist İtalya'dan dramatik kaçışı Avrupa'yı elektriklendirdi ve antifaşizmi uyandırdı. Milan, Piazza del Duomo'daki sevimli apartman dairesini Paris'te küçük ve soğuk bir otel odası için terk etmek, 69 yaşındaki lideri bunalıma sürükledi. Bu bunalım Genel İşçi Konfederasyonu'nun sürgün lideri Bruno Buozzi ve ailesiyle bir daire tutana kadar sürdü. Bu apartmanda Turati eski yaşantısına geri döndü. Sabahleyin, erken uyandı; kendisine sert bir fincan espresso hazırladı; sistematik şekilde fincanı, fincan tabağını yıkadı ve kuruladı ve çalışmak üzere darmadağın masasına kuruldu. Böylelikle, Avupa ve Amerika'da yayılmak üzre çok sayıda makale yazdı ve geniş bir haberleşme ağını sürdürdü. Mektuplarını yazar yazmaz, onları postalamak için dışarı çıktı, posta kutusuna giden yolda parkta çocuklarla bir zaman oynadı. Akşam, bir kez daha masasına oturdu, Milan'da çok uzun seneler yaptığı gibi arkadaşlarını etrafına topladı ve onlarla hararetli sohbetlerin içine daldı.
Devam: Faşizmin Erken Sosyalist Analizi
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
teşekkürler